Humanisme is een open, niet vaststaande levensbeschouwing met als belangrijkste kenmerk het centraal stellen van de mens. Hierin onderscheidt het humanisme zich van een godsdienst. Immers, in godsdiensten staan godheden centraal.

Humanistisch gedachtegoed komen we al tegen in de Klassieke Oudheid. De Griekse filosoof Socrates legde in zijn denken sterk de nadruk op de mens en zijn eigen verantwoordelijkheid. In de Renaissance werd dit klassieke gedachtegoed herontdekt en gecombineerd met de destijds gangbare religieuze ideeën en de nieuw verworven wetenschappelijke inzichten. De Nederlander Erasmus ontwikkelde zich tot één van de belangrijkste vertegenwoordigers van deze nieuwe Humanistische stroming. Het hedendaagse Humanisme in Nederland kreeg vorm na de Tweede Wereldoorlog, toen het Humanistisch Verbond werd opgericht met als bekendste vertegenwoordiger voorzitter Jaap van Praag. Belangrijkste doel van het verbond was het behartigen van de belangen van niet-religieuzen in een destijds (vnl door religie) sterk verzuilde maatschappij.

Hoe staat een humanist in het leven? Een echt eenduidig antwoord valt op deze vraag niet te geven, aangezien ieder individu verschillend is. Toch kunnen we een rode lijn ontdekken. De humanist wendt zich niet tot een hogere (goddelijke) autoriteit om kennis over goed en kwaad te vergaren. Hij/zij kan zelf bepalen wat goed en kwaad is via de eigen rede en/of gevoel. De humanist is ervan overtuigd dat dit tot kennis leidt waarmee hij/zij zelf zin en invulling aan zijn/haar leven kan geven. Hierin bestaat een grote mate van vrijheid, die eigenlijk pas daar eindigt waar de vrijheid van de ander in het geding is.

Vrijheid brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Wie zich in zijn/haar beslissingen niet laat leiden door bindende regels van een godsdienst zal zelf moeten afwegen wat de juiste keuze is voor zichzelf en zijn medemens. Het feit dat men niet alleen op de wereld is en in zijn keuzes ook rekening dient te houden met zijn medemens  is iets waarvan de humanist zich in zijn keuzes bewust is. De humanist ziet mensen als gelijkwaardig. Een ander kan, ongeacht zijn levensvisie, in sommige opzichten een inspiratiebron zijn. Daarom staat de humanist altijd open voor de dialoog.

Kort samengevat kunnen we de humanistische levenswijze als volgt omschrijven:

• Een open houding, de bereidheid met anderen in dialoog te gaan
• Waarden als vrijheid, redelijkheid, gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheid zijn belangrijk
• De mens kan zelf zin en vorm geven aan zijn leven, waarbij hij geen beroep hoeft te doen op (hogere) autoriteiten
• In de ontmoeting en de dialoog met anderen vinden we de gelegenheid om ervaringen en ideeen te delen, af te stemmen, aan te scherpen of te ontwikkelen